De Paashaas was in de moestuin, écht!

bijdrage van Marloes en Saskia

paasei bij de vijfer

...op het appelboompje

...en op de paal.

Vanmiddag hebben we weer lekker getuinierd. Opeens kwamen we paaseitjes tegen! Het leek wel of de paashaas was langs geweest. We hebben met Timo en Emil gezocht. Ze lagen op de raarste plekken. Er lag
eentje op de compostbak, tussen de spinazie,onder een aardbeienplantje, op een emmer, naast de vijver, en er lag er zelfs eentje in een boom! Sommige waren al helemaal gesmolten. We hebben er in totaal 31 gevonden, die hebben we met elkaar opgegeten.

Snoei en vogelvraat

bijdrage van Britt

In onze tuin begint er zaaigoed op te komen, heel bevredigend, dat groene waasje op de zwarte aarde! Geïnspireerd door het eerste rijtje meiknolletjes (blijkt een ‘vergeten groente’ te zijn en dus erg hip) heb ik een tweede rij ingezaaid. De spinazie die Marc heeft gezaaid komt ook op. Nooit geweten dat babyspinazie er zo uitziet: ik had kunnen zweren dat het gras was. In mijn vensterbank komen komkommers, augurken en vijf soorten tomaten op, en ik hoor van anderen dat ook zij zwangere vensterbanken hebben.

Tuinman Gert Snoei van de IVN kwam zaterdag langs op de tuin om te kijken en vragen te beantwoorden. Hij drukte ons nogmaals op het hart het meeste pas na half mei te planten en ook hij zei dat de IJsheiligen niet zo heilig zijn: daarna kan het toch nog (te) koud zijn. Tot nu toe hebben we niets geplant dat nog niet had gekund: zaken als radijs, tuinbonen en peulen verdragen kou goed.

Ook waarschuwde hij voor te veel gieten (behalve als je net hebt geplant), pas na twee weken droog weer. Ook waar je gezaaid hebt hoef je niet zoveel te gieten. Maak de aarde waar je gaat zaaien goed nat, bedek hem daarna met droge aarde en druk het een beetje aan. Zo blijft het vocht bewaard in de grond en kan het zaad goed kiemen.

Inmiddels hebben de vogels onze jonge planten ontdekt: koolrabi (dacht ik) is aangevreten. Vogelvraat herken je omdat het blad van bovenaf is afgevreten. Slakken klimmen aan de stengel omhoog en beginnen onderaan. De slakken zijn nog niet op het idee gekomen, maar dat is natuurlijk een kwestie van tijd. Gert zei dat als de vogels de voederplaats eenmaal ontdekt hebben, ze weer terug komen en dan met nog meer vogels. Het is dus tijd voor het spannen van vliesdoek. Ze zijn heel speciaal dol op peultjes, dus Hille en Emil: wees gewaarschuwd!

Hij zei dat de Kwestie Zevenblad een Kwestie van Geduld is. Het worteldoek is een goed idee, en dat zal een hele poos werken. Het werkt ook goed om het hellinkje met aardappelen of pompoen te beplanten, dat werkt goed tegen onkruid. Plant ze iets dichter bij elkaar dan je anders zou doen en zorg dat de bladeren goed uitgespreid zijn om de bodem te bedekken: zo krijgt het zevenblad geen kans. De opbrengst bestaat dan uit wat kleinere aardappelen, maar het is voor een goed doel. Verder is toch zoveel mogelijk met wortel en tak weghalen het meest effectief, maar alleen op plaatsen waar het kan: afknippen werkt op de lange duur ook. Wie heeft er al pesto van zevenblad gegeten?

Helen en Lodewqijk bouwen een koude bak

En voor wie de appel- en perenbomen niet uit elkaar kan houden: een perenboom heeft gladde, puntige bladeren, een appelboom wat rondere bladeren, die een beetje harig zijn. Over bladeren gesproken: kruisbloemigen zijn meestal te herkennen aan een hartvormig blad als het opkomt.

Pas nadat Gert weg was zag ik dat het heermoes (paardenstaarten) ook al opkomt (die groene pluimen waar heel Diemen vol mee staat). Het kruidenvrouwtje op internet ziet allerhande geneeskrachtig toepassingen, maar anderen zien toch vooral nauwelijks te bestrijden onkruid. Het schijnt diep onder de grond een enorm vertakt wortelstelsel te hebben. Iemand noemde op een site het principe: ‘trekken is stekken’, wat voor zevenblad ook opgaat. Elk afgebroken stukje vormt weer een nieuw plant. Toch trek ik het al jaren in mijn tuin uit, veel werk, en het komt elk jaar terug, maar het wordt zeker niet erger, eerder minder. Dus binnenkort niet alleen zevenblad-corvee, maar ook heermoes-corvee?

Tenslotte: het radioprogramma Vroege Vogels had afgelopen zondag een special over de insectentuin. Ze maakten onderscheid tussen ‘de tuin als kroeg’, waar vlinders komen eten en weer weggaan, en een tuin met waardplanten, waar vlinders wonen. Enne… rupsen dus ook. Leuk om ons een verder in te verdiepen? Op de site staan ook tips voor composthopen en voor het maken van een insectenhotel. En als je aan 7 van 10 voorwaarden voldoet kun je het bordje ‘tuinreservaat’ aanvragen. Volgens mij zijn we daarvoor prima op weg!

Zevenblad: If you can't beat them, eat them!

Gistermiddag hadden we een klapstoelvergadering in de moestuin. In de open lucht vergaderen. Een belangrijk agendapunt vormde de Kwestie Zevenblad: wat doen we met deze plant, die snel oprukt, woekert en vrijwel alles voorbij groeit? We hebben besloten de aanpak met (biologisch) gif vooralsnog te laten en aan de slag te gaan met worteldoek, schoffelen en verwijderen.

Thuis sloeg ik het boek 'Lekker landschap' van mijn studievriend Michiel Bussink er nog eens op na; leuk boek over allerlei etenswaardigheden die in de natuur groeien. Wat schrijft hij over zevenblad? If you can't beat them, eat them!

Ik citeer: "Alles wat je met spinazie doet, kun je ook met zevenblad doen. De Romeinen deden het, in de Middeleeuwen werd het er speciaal voor gekweekt en in Scandinavië, Rusland en Letland is het nog steeds een doodnormaal ingrediënt in de keuken. Gekookt, in soep, stoofschotels, met bladerdeeg, gedroogd (ter vervanging van peterselie) of in zevenbladpesto.
Rauw in salade is het ook heerlijk. Wel jong dan, als een van de eerste voorjaarsgroente, propvol vitamine C. Salade van alleen zevenblad kan té uitgesproken zijn en het beste is dus deze wilde groente te gebruiken met wat andere, al dan niet wilde slasoorten."

Mmm, dit geeft weer een andere kijk op de zaak. Ik ga het eens proberen :)

Britt onderzoekt tomaat

bijdrage van Britt

Ik ben een diepgaande studie aan het maken van tomaten en dreig daar depressief van te worden. Er kan met tomaten enorm veel mis gaan, lees ik. Vooral de waterhuishouding luistert nauw: niet te veel (gaan tomaten niet goed van wortelen), niet te weinig, niet te onregelmatig en niet te warm en niet te koud… Er schijnt eigenlijk geen nattigheid op de bladeren te mogen komen. Tja. We gaan het gewoon allemaal zien.
Voorlopig staan ze in mijn raamkozijn om te ontkiemen. Ze mogen pas na de IJsheiligen naar buiten. Van internet: 'IJsheiligen is één van de oudste en wellicht het bekendste begrip uit de volksweerkunde. De eerste berichten over deze "strenge heren" dateren van rond het jaar 1000. De IJsheiligen zijn St. Mamertus, St. Pankratius, St. Servatius en St. Bonifatius. Zij vieren hun naamdagen op achtereenvolgens 11, 12, 13 en 14 mei'. Daarna is er naar men zegt geen nachtvorst meer te verwachten, maar pas op: vorig jaar was dat wel het geval! Het is dus zaak om meer op het weer dan op de datum te letten.

In het zadenparadijs…

bijdrage van Britt

En zo gingen Maarten en ik met de trein op pad naar Dordrecht. In de stromende regen. 'Dat was toch zo goed voor het gewas?' zegt Maarten. Later blijkt dat de Prinses niet van de Dordtse regen heeft geprofiteerd....

Voor het bezoek aan de zadenhandel lunchten we in Villa Augustus, een tip van Markus. In een voormalig pomphuis van de watertoren is een winkel en een restaurant, eromheen ligt een enorme moestuin met een paar grote kassen.  In de prachtige watertoren kun je logeren, en dat gaan we zeker een keer doen. Dordrecht is de moeite waard en de Biesbosch is vlakbij. In de moestuin stond al het een en ander, maar ook daar is het nog grotendeels kaal. Ze hebben leuke hagen van dwergfruitbomen gemaakt (zie foto). En ze hebben prachtige aardewerk potten om de vogels weg te houden (zie op de foto in de verte). Diezelfde potten zag ik ook bij Vreeken, en nog een heleboel ander mooi aardewerk om beesten te lokken dan wel weg te houden. Iets in mij zegt dat dat ook goedkoper kan, met afgeknipte Spaflessen of oude bloempotten. Meer info...

moestuin Villa Augusta

In de winkel heb ik drie boeken gekocht, die mogen straks in de moestuinbieb in het huisje. Een is een gids voor dierenleven in de tuin (met een hoofdstuk vijver met padden, salamanders en libellen), een andere gaat over het natuurlijk bestrijden van onkruid (ligt nu bij Dorus wegens haar persoonlijke vendetta tegen het zevenblad).
De derde is helemaal geweldig. Het heet het ABC van de Bio Groentetuin. De ondertitel is 'stap voor stap uitgelegd'. Het is echt moestuinieren voor kleuters, met duidelijke plaatjes, een aanduiding of het moeilijk of makkelijke groenten zijn (wij hebben veel makkelijke en een paar moeilijke, zoals tomaten en paprika), bij wie ze wel/niet kunnen, de ziekten en wat daartegen te doen is en tenslotte hoe zelf zaden te winnen. Veel van wat wij gaan kweken staat erin (en ook hoe je aardappels moet laten spruiten, Dorus, juist niet in het donker natuurlijk).
Een leuke tip tegen het onkruid: valse bedden maken. Je kunt al bedden maken voor groenten die de grond nog niet in hoeven. Na een week of 2 steekt dan het onkruid de kop op, en dat kun je makkelijk onderschoffelen. Zo kun je de grond goed onkruidvrij houden voor als je je gewas gaat planten (en raak je niet in de war met groenten en onkruid!). Ik ga dat voor tomaten en komkommers zeker doen.

zaden kopen bij Vreeken

En dan Vreeken. Ik had altijd gedacht dat het een enorme groothandel was, maar het is een behoorlijk kleine winkel in een drukke winkelstraat in het centrum, bestaande uit een aantal vertrekken, met trappetjes, doorgangetjes, een donkere koele ruimte voor de aardappelen en een klein binnenplaatsje.
En zaden. Heel, heel, heel veel zaden. Zodat je eerst helemaal niet meer weet wat je moet kiezen, zoveel soorten zijn er van alles. Het is logisch ingedeeld, met de categorieën bloemen, kruiden en groenten. En dan alles op alfabet en daar staan ook bordje bij van die letter. Simpel toch? Maar iedereen lijkt zo overweldigd door het enorme aanbod, dat het besef van het alfabet acuut verdwijnt en voortdurend aan de medewerker vraagt: waar hangt de paprika, waar zijn de aardbeien? Elke keer legt die medewerker vriendelijk en geduldig uit dat de paprika bij de p hangt en dat dat tussen de o en de r is en dat de aardbeiden helemaal aan het begin zijn. Maar waar is in hemelsnaam het begin??
Ik heb er 2 uur doorgebracht, en ik heb bijna alles kunnen kopen wat jullie hadden gevraagd. En dan nog vanalles waar niet om gevraagd is, ik ben helemaal los gegaan. Zie voor een overzicht in het logboek. Is de tuin eigenlijk wel groot genoeg voor dit alles?

Nederland Doet - Diemen Doet… de eerste groenten de grond in!

bijdrage van Britt

NL Doet Dag (foto: Maarten Hoogland)

Afgelopen weekend is er weer keihard gewerkt op de Prinses, dit keer in het kader van de Nederland Doet dag. Zaterdagochtend vroeg is een aantal mensen in de provincie Utrecht het hek gaan halen met de paardentrailer van Paulien (een hele tocht, door de werkzaamheden op de A 1…). Dankzij een subsidie van de Doet dag konden we het hele hek vervangen, wel zo mooi. Het is gemaakt van Engels kastanjehout: duurzaam en milieuvriendelijk. Ondertussen waren er mensen op de tuin begonnen met het oude hek weghalen en gaten boren.

Op zaterdag is het gelukt om alle palen te plaatsen, zondag zijn we verder gegaan met het hek ertegenaan te zetten. Nu moeten alleen de stukken pergola (de hoge palen, voor de druif en de kiwi) nog afgemaakt worden). Bij de houthandel zagen we nog een giga grote picknicktafel van kastanjehout; om met alle tuinders aan te zitten eten: 1200,-. Misschien toch nog maar even niet?

Een tweede actie was het terras. In het hoekje bij de composthoop is heel professioneel een terras gemaakt, waar het tuinhuisje op kan staan als de vergunning binnen is. En nog een beetje plek om te zitten. Misschien moet er nog meer terras komen, en is achter de bomen in de schaduw fijn als het warm wordt (dit weekend was al shirtjes-weer in onze beschutte Prinses!). Dat gaan we zien. Er zijn nog heel veel tegels over van het opruimen, dus dat kan allemaal nog zonder dat het iets kost (of alleen een rug).

De derde en laatste actie was het klaarmaken van de grond (toch nog spitten en stukjes plastic en wortels die er nog veel te jolig uit zien eruit vissen!), en bordjes maken voor de cirkels (hebben de kinderen gedaan). En niet te vergeten de start van de slag om het zevenblad.

En dan, een jaar na de geboorte van het plan, een jaar met veel vergaderen, achter de computer dingen uitdenken, de buren informeren, overleg met de gemeente en de IVN, een ontwerp maken, tuinders zoeken, begrotingen maken, websites afstruinen, blog bijhouden, deskundigen raadplegen, puin ruimen op het veldje en afspraken maken met elkaar, is het Grote Moment daar. De eerste groenten gaan de grond in: koolrabi en spitskool. En bessenstruiken. De kinderen krijgen een klein eigen stukje grond en hebben al gezaaid: rucola. Saskia en Marloes zitten ernaast alsof ze het vandaag nog op willen zien komen. Dat zou leuk zijn , maar het duurt toch nog even.

Dit weekend was er alweer zonder ophouden stralende zon. Dat is wel  leuk, maar ik kijk het weerbericht nu toch een beetje anders aan: het moet ook wel af en toe even regenen, goed voor het gewas!

Aanleg paden

Bijdrage van Britt

Zaterdag was een fantastische dag!
De gemeente leverde vrijdag de beloofde houtsnippers af, helemaal super. De megaberg snippers leek na het uitstorten van de eerste kruiwagen opeens erg klein bergje voor de hoeveelheid paden. Ik dacht: dat gaan we nooit redden, zuinig uitstrooien! Maar naarmate de middag vorderde werd de berg weer groter en groter: er leek geen eind aan te komen! Dankzij de hulp van veel grote tuinders en heel veel kinderen, met tassen, pannen, leren-lopenkarretjes en een aantal kruiwagens hebben we alle snippers naar de tuin gekregen.

In de tuin heeft Dorus, als opperhoofd tuinontwerp, samen met Maarten de cirkels van het tuinontwerp uitgezet. Deze zijn nu gemarkeerd met snipperpaadjes.

meer foto's vind je hier!

Ook staat er achter (of voor, het is maar hoe je het bekijkt) het bomenrijtje nu een heuse dichte compostbak. Dus kom maar op met alle biologische schillen!